Dit dier poept blokjes. En daar is een verklaring voor.

Geen vierkante uitgang

Bij een kubus denk je aan een mal, een mes of een stevig doosje. Bij de gewone wombat gaat het anders. De keutels krijgen hun hoeken al in het laatste deel van de darm. Een vierkante uitgang is dus niet de verklaring. Dat maakt dit verhaal zo opmerkelijk: een zachte, bewegende darm kan materiaal voortbrengen met een duidelijk hoekige vorm.

De darmwand is niet overal hetzelfde

Onderzoekers bestudeerden de eigenschappen van de darmwand en gebruikten proeven en modellen om het proces te begrijpen. Volgens de University of Tasmania vonden ze rond de darm twee stijvere en twee soepelere gebieden. Als de spieren samentrekken, reageren die delen verschillend. De wand vormt daardoor geen uniforme, ronde koker die overal op precies dezelfde manier meegeeft.

Beweging én waterverlies

Terwijl de inhoud verdergaat, verliest die water en wordt ze steviger. Dat gebeurt samen met de samentrekkingen van de darm en de verschillen in stijfheid van de wand. Het samenspel helpt de hoeken te vormen. Alleen zeggen dat de keutels uitdrogen, mist dus een belangrijk deel van het verhaal. De darm doet actief mee aan het uiteindelijke resultaat.

Een keutel is ook een bericht

Wombats gebruiken hun uitwerpselen voor communicatie. Ze leggen die onder meer op opvallende plaatsen, zoals bij stenen en boomstammen. Daaruit volgt een verleidelijke verklaring: de kubusvorm zou handig zijn omdat de keutels minder makkelijk wegrollen. Maar een aannemelijk idee is nog geen bewezen evolutionaire verklaring. De onderzoekers benadrukken dat er over het gedrag en de functie van de bijzondere vorm nog veel te leren valt.

Een oud onderzoek, een blijvend vreemd detail

De hier beschreven bevindingen komen uit onderzoek dat in de jaargang 2021 van Soft Matter is gepubliceerd. Het gaat dus om achtergrondkennis, niet om een ontdekking die vandaag bekend is gemaakt. Het interessante zit in het verschil tussen twee vragen: hoe maakt het dier die hoeken, en waarom is juist deze vorm ontstaan? Op de eerste vraag is nu een mechanische verklaring; de tweede blijft minder duidelijk.