Deze salamander kan een verloren poot opnieuw laten groeien.

Niet alleen een laagje nieuwe huid

Een wond dichtmaken en een poot opnieuw opbouwen zijn heel verschillende opdrachten. Voor dat laatste moeten meerdere soorten weefsel weer een bruikbaar geheel vormen. De axolotl, een watersalamander, kan dat. Het Marine Biological Laboratory beschrijft hoe het dier complete ledematen kan herstellen. Het gaat dus verder dan een wond die na verloop van tijd minder zichtbaar wordt.

Een tijdelijke bouwplaats van cellen

Een belangrijk onderdeel van het herstel heet het blastema. Dat is een tijdelijke verzameling cellen bij de plek van het ontbrekende lichaamsdeel. Volgens het Whited Lab van Harvard zijn deze cellen afkomstig uit weefsel dat bij de verwonding achterblijft. Ze helpen de opbouw van het nieuwe lichaamsdeel te organiseren. De naam klinkt als een los orgaan, maar het is een structuur die tijdens de regeneratie ontstaat.

De cel moet ook de juiste taak krijgen

Meer cellen maken is nog niet hetzelfde als een passende poot maken. Een geslaagd herstel vraagt om samenhang: waar moet welk weefsel komen en wanneer moet de groei stoppen? Juist de moleculaire regeling achter het blastema is onderwerp van onderzoek bij Harvard. Het laboratorium benadrukt dat belangrijke details nog onbekend zijn. Er is dus geen volledig uitgeschreven bouwinstructie die onderzoekers alleen nog hoeven te kopiëren.

Een bijzonder dier, geen kant-en-klare behandeling

De axolotl is ook buiten het laboratorium een opvallende amfibie: hij bereikt normaal zijn volwassenheid zonder de metamorfose die veel andere amfibieën doormaken. Zijn herstelvermogen maakt hem waardevol voor fundamenteel onderzoek. Dat levert kennis op over wat cellen kunnen, maar bewijst geen behandeling waarmee mensen ledematen kunnen laten teruggroeien. Het opmerkelijke verhaal zit juist in die open vraag: waarom kan dit dier iets wat voor ons lichaam buiten bereik ligt?